Zomerhofkwartier Rotterdam: proeftuin voor klimaatbestendige wijk

Ondernemers, bewoners, De Urbanisten, het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK), woningcorporatie Havensteder en de gemeente Rotterdam werken samen om het Rotterdamse Zomerhofkwartier een impuls te geven én klimaatbestendig te maken. Parkeerplaatsen veranderen in regentuinen, daken worden voorzien van groen of omgezet in een polderdak. Vooral in de 'stenige' buitenruimte kunnen ideeën voor klimaatadaptatie werkelijkheid worden. De unieke combinatie van 'langzame' stedenbouw en de nieuwe vitaliteit van de wijk zijn daarvoor een uitstekende voedingsbodem.

Het Zomerhofkwartier, tegenwoordig ook wel ZoHo genoemd, is een bedrijventerrein uit de jaren '50 aan de rand van het centrum van Rotterdam. Naast het Zomerhofkwartier ligt de Agniesebuurt: een 19e -eeuwse stadswijk met dicht op elkaar staande huizen en relatief weinig openbare ruimte en groen. Het gehele gebied heeft een wateropgave: bij hevige regenbuien is er sprake van wateroverlast op straat, achtertuin of kelder. Het aantal extreme regenbuien is aan het toenemen, daarom is in de wijk extra waterbergingscapaciteit nodig. Op termijn worden langere periodes van droogte en hogere temperaturen verwacht: ook hier zal het gebied last van krijgen. Zeker door de dichte bebouwing en vele harde oppervlaktes in de wijk wordt de warmte langer vastgehouden en zullen maatregelen moeten worden genomen om de wijk klimaatbestendig te maken.

Laboratorium

In het Zomerhofkwartier gaan klimaatbestendigheid en gebiedsontwikkeling samen op. Dat is ook een van de uitgangspunten van de Rotterdamse Adaptatiestrategie (2013). Daarbij zoeken we vooral de combinatie met het vergroenen en verbeteren van de buitenruimte. Door zowel top-down als bottom-up te werken aan de wijk is er ruimte voor innovaties, ontstaat draagvlak voor nieuwe ideeën en kunnen we de uitvoering bespoedigen door deze te koppelen aan bijvoorbeeld het onderhoud van het riool. Zo wordt het Zomerhofkwartier een laboratorium voor ruimtelijke adaptatie waar we nieuwe toepassingen en concepten testen en demonstreren.

Van showcase tot wereldprimeur

In de buurt is reeds een aantal resultaten behaald. In 2013 is naar het ontwerp van De Urbanisten het waterplein Benthemplein opgeleverd. Een mooi plein midden in de stad dat gebaseerd is op de wensen van de gebruikers en helpt om droge voeten te houden. Het is het eerste grootschalige waterplein van de wereld en daarmee een Rotterdamse showcase voor klimaatadaptatie. Onder het Ammersooiseplein is een infiltratiesysteem aangelegd. In 2016 zal ook meer groen worden aangeplant. Dat past in de strategie van 'depaving': door tegels (harde oppervlaktes) te vervangen kan het regenwater sneller weg en wordt het rioolsysteem minder belast. Al meerdere bewoners hebben tegels aan de voorkant en in de achtertuin vervangen door een groene (gevel)tuin. Restaurant Gare du Nord heeft inmiddels een mooie groene plek en een moestuin voor de deur. Ook is de eerste regentuin van Nederland aangelegd: in de Vijverhofstraat werd door De Urbanisten met hulp van Van Dijk en de gemeente een aantal overbodige parkeerplekken vervangen door planten en bloemen. Regenpijpen lopen uit in de regentuin waardoor bij regen het water in de bodem wegloopt en het niet op straat liggen. Het tweede deel van de regentuin is in 2016 gereed. Ook aan de Heer Bokelweg zijn parkeerplaatsen vervangen door meer groen. Daar wordt voor het kantoorgebouw Katshoek de Rain(a)way Garden Katshoek aangelegd: een 100 meter lange voortuin met veel groen en (wereldprimeur) de Rain(a)Way-tegels naar ontwerp van Fien Dekker. Deze tegels hebben een bijzonder patroon van kronkelende, kleine geultjes waarin het regenwater wordt opgevangen. Inmiddels zijn er in het Zomerhofkwartier ook ideeën ontstaan voor de aanleg van groene binnentuinen en het klimaatbestendig maken van daken. Meer resultaten volgen.

Ontwikkelingen in het Zomerhofkwartier worden mede mogelijk gemaakt door LIFE financiering van de Europese Unie.